Tròng kính chống ánh sáng xanh: Hiểu đúng trước khi chọn

“Có cần làm tròng chống ánh sáng xanh khi dùng máy tính nhiều không?” là câu hỏi Định Đo Mắt nhận được khá thường xuyên. Câu trả lời hợp lý không nên bắt đầu bằng tên một loại tròng, mà bắt đầu từ độ kính, thời gian nhìn gần, môi trường làm việc và cảm giác thật của người đeo.

Tròng lọc ánh sáng xanh là một lựa chọn có thể cân nhắc, nhưng không phải giải pháp duy nhất cho mọi trường hợp mỏi mắt. Hiểu đúng tác dụng sẽ giúp bạn chọn kính vừa đủ nhu cầu, không phải trả thêm tiền vì những lời quảng cáo quá mức.

Tròng chống ánh sáng xanh thực chất là gì?

Đây là nhóm tròng được thiết kế để làm giảm một phần ánh sáng ở một số bước sóng trong vùng xanh tím. Tùy công nghệ, khả năng lọc có thể đến từ vật liệu của tròng, lớp phủ trên bề mặt hoặc sự kết hợp của cả hai.

Mỗi sản phẩm có phổ truyền sáng, màu phản quang và mức thay đổi màu sắc khác nhau. Vì vậy, hai tròng cùng được gọi là “chống ánh sáng xanh” vẫn có thể cho cảm giác nhìn rất khác nhau. Có loại gần như trong suốt, có loại phản quang xanh rõ hơn và có loại hơi ngả ấm khi nhìn qua.

Tròng này có chắc chắn làm hết mỏi mắt không?

Chưa có cơ sở tốt để khẳng định như vậy. Tổng quan Cochrane năm 2023 trên 17 thử nghiệm ngẫu nhiên cho thấy tròng lọc ánh sáng xanh có thể không tạo khác biệt đáng kể đối với mỏi mắt do máy tính trong thời gian ngắn khi so với tròng không lọc ánh sáng xanh. Tác động lên giấc ngủ và sức khỏe điểm vàng cũng chưa đủ rõ để đưa ra kết luận chắc chắn.

Mỏi mắt khi dùng màn hình thường liên quan đến nhiều yếu tố cùng lúc: độ kính chưa phù hợp, nhìn gần liên tục, ít chớp mắt, bề mặt tròng bị phản chiếu, chữ quá nhỏ, ánh sáng phòng chưa hợp lý hoặc tư thế làm việc không thoải mái. Chỉ thay một loại tròng nhưng giữ nguyên toàn bộ thói quen cũ có thể không giải quyết được nguyên nhân chính.

Vì sao một số người vẫn cảm thấy dễ chịu hơn?

Cảm giác dễ chịu có thể đến từ nhiều phần của chiếc kính mới: độ khúc xạ được điều chỉnh đúng hơn, lớp phủ chống phản quang tốt hơn, tròng sạch và ít xước hơn, hoặc người đeo chủ động nghỉ mắt đều hơn sau khi đổi kính. Một số người cũng thích sắc nhìn hơi ấm của tròng lọc ánh sáng xanh.

Trải nghiệm cá nhân vẫn có giá trị, nhưng nên được kiểm tra bằng cách nhìn thử trên nền trắng, màn hình điện thoại và vật có màu quen thuộc. Nếu công việc cần nhận biết màu chính xác như thiết kế, in ấn hoặc chỉnh ảnh, bạn nên chú ý đặc biệt đến mức ám màu của tròng.

Ai có thể cân nhắc tròng lọc ánh sáng xanh?

• Người làm việc nhiều giờ với máy tính và muốn thử một lựa chọn tạo cảm giác nhìn êm hơn.
• Người quan tâm đến lớp phủ chống phản quang, độ trong và sự tiện dụng của một chiếc kính làm việc hằng ngày.
• Người đã thử trực tiếp, chấp nhận màu phản quang hoặc sắc nhìn của loại tròng được tư vấn.

Việc dùng màn hình nhiều không tự động có nghĩa là bạn bắt buộc phải mua tròng lọc ánh sáng xanh. Nếu không có tật khúc xạ, bạn vẫn nên bắt đầu từ khoảng nghỉ, cỡ chữ, khoảng cách nhìn và ánh sáng tại bàn làm việc.

5 tiêu chí nên kiểm tra trước khi chọn tròng

1. Đúng độ và đúng nhu cầu nhìn: chiếc kính cần phục vụ khoảng cách bạn sử dụng nhiều nhất, từ điện thoại, máy tính đến lái xe.
2. Độ trong và cảm nhận màu: hãy nhìn thử nền trắng và các màu quen thuộc để biết mức thay đổi có làm bạn khó chịu hay không.
3. Chất lượng lớp phủ: chống phản quang, hạn chế bám nước và dễ vệ sinh thường ảnh hưởng rõ đến trải nghiệm hằng ngày.
4. Chiết suất và độ dày: lựa chọn này nên đi cùng số độ, kích thước gọng và thẩm mỹ mong muốn.
5. Nguồn gốc và bảo hành: kiểm tra tên tròng, thông tin sản phẩm, chính sách bảo hành lớp phủ và nơi chịu trách nhiệm tư vấn.

Đừng quên chăm mắt khi dùng màn hình

Hiệp hội Nhãn khoa Hoa Kỳ mô tả hội chứng thị giác máy tính là nhóm vấn đề về mắt và thị giác liên quan đến việc dùng thiết bị số kéo dài. Một thói quen dễ áp dụng là quy tắc 20–20–20: sau mỗi 20 phút nhìn gần, nhìn một vật cách khoảng 20 feet (gần 6 mét) trong 20 giây.

• Đặt màn hình ở khoảng cách dễ đọc, tăng cỡ chữ thay vì rướn người hoặc nheo mắt.
• Giảm nguồn sáng phản chiếu trực tiếp lên màn hình và bề mặt tròng kính.
• Chớp mắt đều, nghỉ ngắn và thay đổi tư thế sau thời gian tập trung dài.
• Đo mắt lại nếu thường xuyên nhìn mờ, đau đầu hoặc chiếc kính hiện tại không còn dễ chịu.

Định Đo Mắt sẽ tư vấn cho bạn như thế nào?

Với hơn 10 năm kinh nghiệm khúc xạ tại Bệnh viện Mắt TP.HCM, Định Đo Mắt ưu tiên hỏi kỹ công việc, khoảng cách nhìn, thời gian dùng thiết bị, độ kính hiện tại và ngân sách trước khi gợi ý sản phẩm. Bạn sẽ được giải thích rõ điểm khác nhau giữa các lựa chọn và nhìn thử thực tế thay vì chỉ nghe tên công nghệ.

Nếu đang phân vân giữa tròng thường, tròng chống phản quang và tròng lọc ánh sáng xanh, hãy mang theo chiếc kính đang dùng hoặc toa kính gần nhất. Gọi 0976 883 522 để được tư vấn hoặc đặt lịch đo mắt.

Câu hỏi thường gặp

Không bị cận có cần đeo kính chống ánh sáng xanh không?

Không phải ai dùng màn hình cũng cần một cặp kính riêng. Hãy ưu tiên điều chỉnh thói quen và môi trường làm việc; nếu vẫn muốn thử tròng lọc ánh sáng xanh, nên so sánh trực tiếp độ trong, màu sắc và cảm giác nhìn.

Tròng chống ánh sáng xanh có thay thế quy tắc 20–20–20 không?

Không. Tròng kính không thay thế khoảng nghỉ, chớp mắt, tư thế và một độ kính phù hợp.

Có thể đeo tròng lọc ánh sáng xanh cả ngày không?

Điều này phụ thuộc vào loại tròng và cảm nhận của người đeo. Nếu màu sắc bị thay đổi hoặc bạn thấy khó chịu, nên trao đổi lại để chọn mức lọc và lớp phủ phù hợp hơn.

Nguồn tham khảo: Cochrane – Blue-light filtering spectacle lenses; American Optometric Association – Computer vision syndrome.